Tips

Overlijden van een dierbare7-9 jaarHij of zij is kort geleden overledenTips

Meehelpen met de afscheidsdienst
Als iemand is dood gegaan, dan komt er een begrafenis of een crematie. Je kunt daar filmpjes over kijken als je hier klikt. Voor de begrafenis of crematie moet veel geregeld worden. Jij kunt daarbij helpen. Je kunt bijvoorbeeld mee denken hoe de rouwkaart eruit komt te zien. De rouwkaart stuur je naar mensen die jullie kennen. Die mensen weten dan allemaal dat iemand dood is. Ze kunnen dan naar de begrafenis of crematie komen. Je kunt ook iets zeggen of voorlezen of maken voor op de dag van de crematie of begrafenis. Er zijn allerlei dingen die je kunt doen. Je hoeft natuurlijk alleen mee te helpen als jij dat wilt!

Je kunt iets van jezelf geven aan iemand die dood is
Misschien vind je het fijn om iets mee te geven aan iemand die dood is. In de kist of op de kist, wat jij wilt. Bijvoorbeeld een bijzondere knuffel of iets wat je zelf hebt gemaakt! Een tip: geef niet je lievelingsknuffel want die heb je zelf hard nodig als je verdrietig bent. Je op een of twee na liefste is ook goed! Als degene die dood is gecremeerd wordt, kun je ook dingen meegeven in de kist. Maar omdat de oven heel heet wordt, kun je niet alles zomaar in de kist stoppen.
Patrick werkt bij een crematorium, in het volgende filmpje vertelt hij wat je wel en niet mee kunt geven in de kist:

Vertel wat jij wilt!
Het is belangrijk dat je tegen papa of mama zegt wat jij wilt. Soms denken papa’s en mama’s dat hun kinderen niet willen meedenken over bijvoorbeeld de afscheidsdienst. Maar misschien wil jij juist heel graag meedenken! Zeg dit dan! Ook als het om iets anders gaat, kun je vertellen wat jij wilt. Jouw mening is belangrijk!

Vraag om hulp
Voel je je rot? Je mag altijd om hulp vragen. Dat helpt! Ga naar iemand toe die je vertrouwt en bij wie je je fijn voelt. Bijvoorbeeld papa of mama, je juf of meester, een oom of tante, de moeder van een vriendje of vriendinnetje... Of misschien weet je zelf nog wel iemand!

Stel vragen
Heb je vragen? Stel die aan iemand bij wie je je fijn voelt. Jonge Helden hebben heel veel vragen. Je hoeft niet te denken dat jouw vraag gek is. Je kunt alles vragen!

Vragen over begraven en cremeren
Als het net is gebeurd, kun je ook veel vragen hebben over de dood en de uitvaart en zo. Wat gaat er allemaal gebeuren? Mag je een dode aanraken? Hoe gaat een gedenkdienst? Hoe ziet een crematieoven eruit?
Op al deze vragen (en nog veel meer andere vragen) krijg je antwoord in allemaal filmpjes als je klikt op: Vragen over doodgaan, cremeren en begraven.

Praat erover als je slechter gaat eten en slapen
Ga je opeens slechter slapen of heb je minder trek in eten? Of is er niks dat je nog kan schelen? Vertel dit dan aan je vader of moeder of iemand anders die voor jou zorgt. Het helpt om erover te praten!

Maak een lijst met leuke dingen om te doen
Maak een lijst met dingen die je het leukste vindt om te doen. Als iemand dood is gegaan is dat heel verdrietig. Maar je kunt niet de hele dag verdrietig zijn. Het is goed om ook leuke dingen te doen! Als je je rot voelt kun je misschien iets doen van je lijst waar je blij van wordt!

Maak een lijstje van mensen die je vertrouwt
Maak een lijstje maakt van mensen die je vertrouwt, mensen bij wie je je fijn voelt. Dan kun je daarop kijken als je met iemand wilt praten over hoe je je voelt. Soms is het misschien fijn om met de juf te praten en een andere keer praat je bijvoorbeeld liever met je grote broer of je tante!

Praat/schrijf/teken over wat je voelt 
Praten met iemand die je vertrouwt over wat je allemaal voelt, kan heel erg opluchten. Soms is het makkelijker om te praten als je iets aan het doen bent zoals tekenen, fietsen of wandelen. De mensen die van je houden vinden het fijn als je met hen praat. Ze willen je graag helpen!
Je kunt ook opschrijven wat je allemaal meemaakt, denkt en voelt of erover tekenen!

Maak een herinneringenboek
In een herinneringenboek kun je tekeningen maken, foto’s en plaatjes plakken, verhalen schrijven enzovoort! Allerlei dingen die gaan over jouw leven met degene die dood is. Het kunnen boze tekeningen of verhalen zijn, maar ook hele blije of juist verdrietige. Dat is dan jouw eigen boek. Niemand mag daar zomaar in kijken. Alleen als jij het goed vindt! 
Je kunt hier een herinneringsboekje downloaden/printen voor als je oma is doodgegaan. Als je opa is doodgegaan kun je hier een herinneringsboekje vinden.
Je kunt je herinneringen ook op een ander manier bewaren.
Sophie verloor haar broer toen ze 9 was, zij bewaart haar herinneringen zo:

 Tip van Eva (10): herinnerdingen:


Ook jij kunt een monumentje maken op www.herinnerdingen.nl voor degene die bij jou is doodgegaan. Je kunt dat het beste met je vader, je moeder of een andere volwassene samen doen.

Een gedichtje maken en op de website plaatsen
Maak een gedichtje over hoe het voor jou is dat iemand dood is. Vraag een van je ouders of iemand anders die je goed kent, of hij of zij je wil helpen om het gedichtje op deze website te zetten. Klik hier om een gedichtje op deze website te zetten.

Een foto op deze website plaatsen van degene die jij moet missen
Als je hier klikt, kun je op deze website een foto zetten van degene die bij jou is doodgegaan.
Je vader of moeder of een andere volwassene wil jou daar vast wel bij helpen.

Zet mooie of harde of verdrietige muziek op
Soms kan het heel fijn zijn om even lekker hard muziek op te zetten. Om je boosheid kwijt te raken bijvoorbeeld. Misschien vind jij het juist fijn om een muziekje te luisteren wat je doet denken aan iemand en kun je er lekker bij huilen! Het maakt niet uit wat voor muziek, als het je maar helpt!

De volgende liedjes gaan over de dood, verdrietig zijn of iemand missen:

Mijn vader is een ster – Kinderen voor Kinderen:


Ik heb een vraag aan de baas van de hemel - Kinderen voor kinderen:


Het leven duurt een leven lang – Kinderen voor Kinderen:


Wanneer zie ik jou terug – K3:


Misschien ken jij nog andere liedjes? Als je ons jouw idee wil mailen, kun je hier klikken. Vraag wel even aan papa of mama of dat goed is. Misschien zetten we jouw liedje er dan wel bij!

Lekker je boosheid eruit laten
Sla bijvoorbeeld zo hard als je kunt op je kussen! Als je boos bent, of woedend, dan wil je soms schoppen. Of slaan. Of heel hard schreeuwen. Je kunt dan ook lekker hard buiten schreeuwen of keihard tegen een bal schoppen. Of tegen een boksbal stompen. Weet je zelf nog een manier? Zonder andere mensen pijn te doen of dingen stuk te maken? Het lucht namelijk echt op!

Maak afspraken op school
Als iemand is dood gegaan, dan is het fijn als de mensen op school dat ook weten. Zij snappen dan dat jij soms anders doet dan normaal. En dat je het af en toe misschien moeilijk vindt om te werken. Waarschijnlijk hebben je ouders al aan school verteld dat iemand die heel belangrijk is voor jou, is overleden. Misschien vind jij het ook fijn om het zelf nog aan de juf of meester te vertellen. Zeg dit dan tegen je ouders! Dan kunnen jullie samen naar jouw school gaan. Jullie kunnen dan ook bedenken wie aan de klas vertelt dat iemand is dood gegaan. Wil je dat zelf doen? Of wil je liever dat juf of meester dat doet? Of papa of mama?
Ieder kind vindt weer andere dingen fijn, daarom is het heel belangrijk dat je jouw juf en meester goed vertelt hoe het bij jou zit!
Carlijn vond het fijn als ze haar gingen troosten in de klas, en soms ook niet:

Bij Jannes was het weer anders, hij vond het niet zo fijn om zich door alle aandacht anders te voelen dan andere kinderen:

Sommige kinderen vinden het fijner als juf erover begint met ander kinderen erbij, sommigen juist weer niet.
Carlijn vond het wel fijn met kinderen erbij, in dit filmpje vertelt ze waarom:



Eva (10) verloor haar broer en zij vond weer iets anders fijn:



Hoe is dat voor jou? Vertel het je juf of meester, dan kan hij of zij je zo goed mogelijk helpen en troosten.

Naar huis bellen
Het kan ook dat je op school ineens heel graag met papa of mama wil bellen. Zeg dit dan tegen de juf of meester. Die kan zorgen dat jij kan bellen. Het kan fijn zijn om een afspraak te maken met juf of meester voor als je je rot voelt. Misschien wil je af en toe even de klas uit om naar buiten te gaan. Of op de gang te zitten. Vertel dit aan je juf of meester. Jullie kunnen een teken afspreken. Dan weet juf of meester dat je je rot voelt. Of dat je de klas uit wil. Dan kan de juf of meester meegaan, of misschien ga je liever alleen. Of met een vriendje of vriendinnetje.
Je juf of meester wil je graag helpen en dat gaat beter als je goeie afspraken maakt!

Een boek lezen dat ermee te maken heeft
Er zijn boeken voor kinderen van jouw leeftijd die gaan over afscheid nemen en de dood. Misschien vind je het fijn om zo'n boek te lezen met je vader of moeder of iemand anders. Op de website oudersvanjongehelden.nl kan je samen met je vader of moeder kijken welke boeken er voor kinderen zijn. Misschien kun je dan zo'n boek in de bibliotheek lenen of misschien wil je vader of moeder het wel kopen.

Hulp
Sommige kinderen vinden het fijn om met iemand te praten of te spelen die weet hoe je omgaat met kinderen bij wie iemand is doodgegaan. Wil jij graag met zo iemand kennismaken om te kijken of je met diegene wilt praten of spelen? Kijk dan eens samen met je vader of moeder op deze site. 
4_6_4.jpg

Als het net is gebeurd, kun je ook veel vragen hebben over de dood en de uitvaart en zo. Wat gaat er allemaal gebeuren? Mag je een dode aanraken? Hoe gaat een gedenkdienst? Hoe ziet een crematieoven eruit?
Op dit soort vragen krijg je antwoord in allemaal filmpjes als je
hier klikt.