Tips

Overlijden van een dierbare13-18 jaarHij of zij is kort geleden overledenTips

Meehelpen met het afscheid
Voor de begrafenis of crematie moet veel geregeld worden. Jij kunt daarbij helpen. Je kunt bijvoorbeeld meedenken over hoe de rouwkaart eruit komt te zien. Misschien willen jullie de kist beschilderen. Of zelf een grafsteen of grafmonument maken. Je kunt ook iets zeggen of voorlezen tijdens de herdenkingsbijeenkomst. Er zijn allerlei dingen die je kunt doen. Je hoeft natuurlijk alleen mee te helpen als jij dat wilt!

Je kunt iets van jezelf geven aan iemand die dood is
Misschien vind je het fijn om iets mee te geven aan iemand die dood is. In de kist of op de kist, wat jij wilt. Bijvoorbeeld een mooie steen of iets van jezelf! Een tip: geef niet datgene wat jij gebruikt als je verdriet hebt want dat heb je zelf hard nodig als je verdrietig bent!
Als degene die dood is, gecremeerd wordt, kun je ook dingen meegeven in de kist. Maar omdat de oven heel heet wordt, kun je niet alles zomaar in de kist stoppen.
Patrick werkt bij een crematorium, in het volgende filmpje vertelt hij wat je wel en niet mee kunt geven in de kist:


Vertel op school wat er aan de hand is
Vertel aan je mentor of vertrouwenspersoon dat iemand is overleden die veel voor jou betekende. Je kunt dat zelf doen, maar ook je ouder(s) kan/kunnen dat doen. Of jullie kunnen het samen doen. Je kunt dan meteen aangeven hoe je graag wilt dat er op school mee omgegaan wordt. Wil je dat je klasgenoten op de hoogte worden gesteld? En wil je dat dan zelf vertellen, of heb je liever dat de mentor dat doet? Misschien vertel je het liever niet aan de hele klas, maar aan een groepje vrienden of vriendinnen? Wil je dat je mentor je regelmatig vraagt hoe het gaat of liever niet?
Je kunt vertellen hoe jij het fijn vindt dat de docenten met jou omgaan. En ze weten dan op school dat je je moeilijker kunt concentreren. Je kunt ook met je docenten afspreken dat je een teken geeft als jij even de klas uit wilt. Misschien wil je even alleen naar buiten, of met een vriend of vriendin. Of je wilt graag even naar huis bellen. Het is makkelijker om dit van te voren af te spreken dan uit te leggen wat er is op het moment dat je je rot voelt.

Vraag om hulp
Voel je je rot of zit je ergens mee? Je mag altijd om hulp vragen. Dat helpt! Ga naar iemand toe die je vertrouwt en bij wie je je goed voelt. Je ouder(s), vrienden, broers of zussen, ooms, tantes, leerkrachten, vertrouwenspersoon, trainer, vrienden van je ouders etc. Deze mensen zullen het fijn vinden om naar je te luisteren. Of om je te helpen. Dat doen ze veel liever dan machteloos toekijken!

Het gewone leven
Probeer zo snel mogelijk (bijvoorbeeld na de uitvaart) weer de dingen te gaan doen die je voor het overlijden ook deed. Naar school, sporten, naar feestjes. Ook al voelt het soms heel raar en moeilijk omdat te doen. Het is voor jezelf het beste!

Stel vragen
Heb je vragen? Stel die gewoon aan iemand bij wie je je fijn voelt. Veel jongeren hebben heel veel vragen. Vaak stellen ze die niet omdat ze denken dat dat niet hoort of dat het een stomme vraag is. Je hoeft niet te denken dat jouw vraag raar is. Elke vraag is goed! Je kunt alles vragen! Dat lucht op! Je kunt je vraag/vragen ook online op deze site kwijt bij Emma. Klik dan hier.

Praat over je eventuele schuldgevoelens
Als er dingen zijn waar je je schuldig over voelt, probeer daar dan met iemand over te praten.Je zult merken dat het oplucht als je je (schuld)gevoelens uitspreekt.

Gebruik geen alcohol en/of drugs
Als je merkt dat je alcohol en/of drugs gebruikt om je nare gevoelens te vergeten of om ze niet te voelen, dan is dat zorgelijk. Wat je ook doet, die gevoelens komen toch terug. Het is beter om erover te praten of het op te schrijven of je op een andere manier eruit te laten.
Merk je dat je alcohol en drugs gebruikt om geen nare gevoelens te hebben, praat er dan eens over. Je hoeft je er niet voor te schamen. Het is juist goed als je aan de bel trekt. Hoe eerder je dat doet, hoe makkelijker het is om ermee te stoppen.
Wil je meer weten over wat alcohol en cannabis precies met je lichaam doen, kijk dan hier. Je kunt ook online je vragen stellen Emma op deze website. Klik dan hier.

Praat erover als je slechter gaat eten en slapen
Ga je opeens slechter slapen of eten? Of kan niets wat in je omgeving gebeurt je nog schelen? Vertel dit dan aan je ouder(s) of iemand anders die voor je zorgt. Het helpt om erover te praten! En soms kan wat hulp of begeleiding van buitenaf je helpen om weer wat grip op je slaap- of eetpratroon te krijgen.

Maak een lijst met leuke dingen om te doen
Maak een lijst met dingen die je leuk vindt om te doen. Als iemand dood is, is dat heel verdrietig. Maar de hele tijd verdrietig zijn: dat gaat niet. Het is goed om ook leuke dingen te doen!

Maak een lijstje van mensen die je vertrouwt
Maak eens een lijstje van mensen die je vertrouwt, mensen bij wie je je goed voelt. Soms is het misschien fijn om met iemand van school te praten en een andere keer praat je bijvoorbeeld liever met je broers of zussen of vrienden. Soms kan het fijn zijn om met iemand te praten die heel dicht bij jou staat. Soms kan het ook fijn zijn om te praten met iemand die wat verder van de situatie bij jou thuis afstaat.

Uit je gevoelens
Voel je je alleen, boos, verdrietig of …, probeer die gevoelens er dan uit te laten. Praten kan je opluchten. Soms is het makkelijker om te praten als je iets aan het doen bent zoals fietsen of wandelen. Maar ook je gevoel opschrijven of tekenen, kan helpen. Als je het er maar uit laat op een manier die jij prettig vindt.

Maak een herinnerboek of bewaar je herinneringen op een andere manier
In een herinnerboek kun je tekeningen maken, foto’s plakken, verhalen schrijven enzovoort! Allerlei dingen die jou doen denken aan degene die dood is. Het kunnen boze tekeningen of verhalen zijn, maar ook hele blije of juist verdrietige.
Je kunt je herinneringen ook op een andere manier bewaren.
Sophie (14) verloor haar broer toen ze 9 was, zij bewaart haar herinneringen aan hem op haar kamer:

Een gedicht op deze website plaatsen
Je kunt een gedichtje over de dood van jouw dierbare op deze website zetten als je dat wilt! Klik hier.

Een foto van de overledene op deze website plaatsen
Je kunt hier een mooie foto plaatsen van degene die jij nu moet missen.

Een monumentje maken voor de overledene op www.herinnerdingen.nl
Je maakt zelf een monumentje door foto's te uploaden met herinneringen aan degene die is overleden. Daarna kun je er een zelfgemaakte tekst bij inspreken. Je kunt er voor kiezen om het monumentje alleen voor jezelf zichtbaar te maken. Je kunt hem ook voor iedereen zichtbaar maken.

Wijs je ouder(s) op www.oudersvanjongehelden.nl
Op deze website vinden ouders veel informatie over jongeren en rouw, zodat ze jou (nog) beter kunnen begrijpen. Ook vinden ze er veel tips voor hoe ze jou kunnen steunen. Ze kunnen ook online vragen stellen aan een deskundige.

Het forum van Stichting Achter de Regenboog
Andere jongeren die iets soortgelijks hebben meegemaakt als jij, kun je treffen op http://www.achterderegenboog.nl/forum/

Chatten met lotgenoten en een hulpverlener
Op dinsdag- of woensdagavond te chatten met andere jongeren en een hulpverlener op http://www.doodgewoon-online.nl/Chatbox.html

Wees niet bang om je ouders verdrietig te maken
Sommige jongeren zijn bang om hun ouders verdrietig te maken. Bijvoorbeeld als ze hun ouders vertellen over hun gedachten en gevoelens. Je hoeft daar niet bang voor te zijn. Je ouders zijn, net als jij, toch wel verdrietig. Soms komt dat door iets wat een vriend zegt, soms door iets wat de dokter zegt, soms door iets wat jij zegt. Het kan fijn zijn om samen verdrietig te zijn. Maar als je dat niet wilt, hoeft dat niet!

Zet mooie of harde of verdrietige muziek op
Soms kan het heel fijn zijn om even lekker hard muziek op te zetten. Om je boosheid of je verdriet eruit te laten bijvoorbeeld. Misschien vind jij het juist fijn om een muziekje te luisteren dat je doet denken aan iemand en kun je er lekker bij huilen! Het maakt niet uit wat voor muziek, als het je maar helpt! Er zijn heel veel nummers geschreven die gaan over de dood. Maar het kan ook juist fijn zijn om naar muziek te luisteren die je aan heel andere dingen doet denken.

Voorbeelden van nummers die gaan over de dood zijn:

November Rain – Guns N’ Roses


Angels – Robbie Williams


One word – Anouk


Who wants to live forever – Queen


One – U2


Sweet goodbyes - Krezip


Vertel wat jij wilt!
Het is belangrijk dat je tegen je ouder(s) zegt wat jij wilt. Sommige ouders denken misschien dat jij geen behoefte hebt aan genegenheid of praten, of juist andersom. Het is belangrijk dat je vertelt wat je wilt. Jouw mening is belangrijk!

Uit je woede
Als je boos bent, of woedend dan wil je soms dingen kapot maken. Of op iets slaan. Of heel hard schreeuwen. Je kunt dan lekker hard op je kussen slaan, buiten gaan rennen, tegen een bal trappen of tegen een boksbal slaan. Waarschijnlijk heb je zelf ook manieren bedacht om je woede te uiten zonder mensen pijn te doen of dingen stuk te maken.

Hulp
Sommige kinderen en jongeren vinden het fijn om met hun vrienden te praten over wat ze bezighoudt, anderen praten er met hun ouders over en sommigen praten er helemaal niet over. Hoe dat voor jou werkt, maakt eigenlijk niet uit. Het kan soms fijn zijn om met iemand te praten of leuke dingen te doen die veel weet over kinderen waarbij een belangrijk iemand is doodgegaan. Als je denkt dat dat misschien wat voor jou is, dan kun je met zo iemand een kennismakingsgesprek aangaan. Klik hier om samen met je ouders te kijken bij wie je bij jou in de buurt terecht kunt.



13_18_9.jpg
Sommige jongeren zijn bang om hun ouders verdrietig te maken. Bijvoorbeeld als ze hun ouders vertellen over hun gedachten en gevoelens. Je hoeft daar niet bang voor te zijn. Je ouders zijn, net als jij, toch wel verdrietig.